Badania endoskopowe to procedury diagnostyczne pozwalające na oglądanie wnętrza przewodu pokarmowego za pomocą giętkiego endoskopu wyposażonego w kamerę i źródło światła. Do najczęściej wykonywanych badań endoskopowych należą gastroskopia i kolonoskopia. Gastroskopia to badanie umożliwiające ocenę wnętrza przełyku, żołądka i dwunastnicy za pomocą gastroskopu – cienkiego endoskopu wprowadzanego przez usta. Kolonoskopia jest badaniem pozwalającym na oglądanie wnętrza jelita grubego za pomocą kolonoskopu, wprowadzanej do jelita przez odbyt.
Chcesz wiedzieć więcej na temat kolonoskopii. Przeczytaj artykuł “Kolonoskopia - czy jest się czego bać?”
Gastroskopia jest badaniem, które zazwyczaj przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym, czyli po znieczuleniu gardła przy użyciu lidokainy (w formie sprayu lub żelu). Celem znieczulenia miejscowego jest zmniejszenie odruchu wymiotnego oraz poprawa komfortu pacjenta podczas badania. Badanie kolonoskopowe przeprowadzać można bez znieczulenia, w analgosedacji (płytkiej, umiarkowanej lub głębokiej) lub znieczuleniu ogólnym. Najczęściej badania kolonoskopowe wykonuje się w analgosedacji. Znieczulenie ogólne do kolonoskopii wykonywane jest niezwykle rzadko, ze względu na to, że podczas stosowania tego rodzaju znieczulenia wymagana jest intubacja i sztuczna wentylacja pacjenta. Czasami kolonoskopia z analgosedacją głęboką (z użyciem propofolu, z asystą anestezjologa) potocznie nazywana jest kolonoskopią w znieczuleniu ogólnym.
W dalszej części artykułu dokładniej dowiesz się więcej o analgodeacji oraz jakie leki są stosowane w trakcie badań endoskopowych. Mamy nadzieję, że dzięki temu Twój niepokój przed badaniem zmniejszy się, a wszystkie wątpliwości zostaną rozwiane.
Sedacja to stan obniżonego poziomu świadomości, który jest wywołany przy pomocy środków farmakologicznych. Po zastosowaniu leków sedujących pacjent może odczuwać od minimalnego uspokojenia, aż po głębokie uśpienie. W zależności od głębokości sedacji (płytka, umiarkowana lub głęboka), pacjent może pozostawać przytomny i w pełni kontaktowy lub być częściowo albo całkowicie nieprzytomny.
Analgosedacja to nowoczesna metoda stosowana w celu zapewnienia pacjentowi komfortu podczas różnego rodzaju zabiegów medycznych. Polega na podaniu leków, które jednocześnie działają przeciwbólowo (analgetycznie) i uspokajająco (sedatywnie). Pacjent jest przytomny, ale w stanie głębokiego relaksu, dzięki czemu nie odczuwa bólu ani lęku związanego z procedurą medyczną. Analgosedacja jest powszechnie stosowana w zabiegach endoskopowych, takich jak kolonoskopia lub rzadziej gastroskopia, ale jest również powszechnie wykorzystywana w zabiegach małoinwazyjnych, ortopedii i innych dziedzinach medycyny.
Analgosedacja łączy w sobie dwa efekty – eliminację bólu (analgezję) i zmniejszenie stresu (sedację). Leki podawane w trakcie zabiegu wpływają na centralny układ nerwowy, tłumiąc odczucia bólowe oraz lęk.
Zabiegi przeprowadzane w analgosedacji są zdecydowanie mniej stresujące dla pacjentów. Dzięki temu możliwe jest wykonywanie nawet bardziej inwazyjnych procedur, które w normalnych warunkach mogłyby wywołać ból i duży niepokój. Analgosedacja może być stosowana u dorosłych oraz dzieci, co czyni ją wszechstronnym narzędziem w opiece medycznej.
Benzodiazepiny to grupa leków o działaniu uspokajającym, przeciwlękowym i nasennym, które są najczęściej stosowanymi preparatami w sedacji do badań endoskopowych przewodu pokarmowego. Leki z grupy benzodiazepin działa na ośrodkowy układ nerwowy, w szczególności na receptory GABA, które mają działanie hamujące w mózgu, powodując uspokojenie i zmniejszenie aktywności nerwowej. W trakcie badań endoskopowych najczęściej stosowaną benzodiazepiną jest midazolam. Charakteryzuje się szybkim i krótkim okresem działania. Można go stosować w formie doustnej, dożylnej lub domięśniowej. Lek ten powoduje wyciszenie pacjenta, ale również często prowadzi do niepamięci wstecznej (amnezji). Rzadziej stosowaną benzodiazepiną jest diazepam.
U większości pacjentów zastosowanie niewielkiej dawki midazolamu dostarczają zadowalającego efekt uspokojenia, zmniejszenia lęku i niepamięcię wstecznej różnego stopania (od niewielkiej do całkowitej). Dodatkowo midazolam subtelnie obniża napięcie mięśniowe jelit, co ułatwia przeprowadzenie kolonoskopii.
Opioidy to grupa leków działająca na receptory opioidowe (μ, κ, δ) w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym, które są kluczowymi strukturami w kontroli bólu i emocji. W trakcie analgosedacji do badań endoskopowych wykorzystuje się przede wszystkim ich działanie przeciwbólowe, a w mniejszym stopniu sedujące czyli uspokajające, zmniejszając lęk i dyskomfort w trakcie badania. Ich zaletą jest współdziałanie z benzodiazepinami w celu głębszej sedacji (np. z midazolamem). Natomiast stosowanie opioidów w połączeniu z benzodiazepinami może powodować depresję układu oddechowego czyli stanu, w którym oddychanie staje się zbyt wolne, płytkie lub nieregularne, co prowadzić może do niedotlenienia organizmu i nagromadzenia dwutlenku węgla we krwi. Dlatego stosowanie tych leków w połączeniu powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarską. W trakcie badań endoskopowych najczęściej stosowanym lekiem opioidowym jest fentanyl, który cechuje się szybkim początkiem działania (1-3 min), krótkim czas działania (30-45 min) i jego użycie niesie stosunkowo niewielkie ryzyko depresji oddechowe.
Propofol jest ultrakrótko działającym anestetyk dożylny czyli lekiem, który usuwa ból i świadomość pacjenta. Propofol powoduje szybkie wprowadzenie pacjenta w stan sedacji lub pełnego znieczulenia. Jego zaletą jest bardzo szybki czas działania (początek działania po 30-60 sekundach od podania leku) i krótki czas sedacji (4-8 min), co pozwala na dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb pacjenta. Użycie propofolu w trakcie badań endoskopowych powoduje u pacjenta całkowitą niepamięć procedury. Stosowanie propofolu prowadzić może do depresji oddechowej pacjenta, dlatego w Polsce podawać i nadzorować znieczulenie przy użyciu tego leku może tylko anestezjolog. W trakcie znieczulenia z użyciem propofolu wymagane jest ścisłe monitorowanie funkcji życiowych pacjenta takie jak ciśnienie krwi, akcji serca i poziomu tlenu we krwi.
W Centrum Medycznym Endo-Med badania endoskopowe z użyciem propofolu odbywają się w bezpiecznych warunkach, ponieważ nad komfortem i zdrowiem pacjenta zawsze czuwa kompetentny anestezjolog oraz pielęgniarka anestezjologiczna, zapewniając najwyższy standard opieki medycznej.
Wszystkie leki stosowane do analgosedacji w trakcie badań endoskopowych podawane są w kontrolowanych warunkach przez doświadczony personel medyczny, co minimalizuje ryzyko powikłań. Dawkowanie jest indywidualnie dostosowane do potrzeb pacjenta, biorąc pod uwagę jego wiek, stan zdrowia i rodzaj zabiegu.
Analgosedacja jest generalnie uważana za bezpieczną metodę łagodzenia lęku i bólu, pod warunkiem że jest przeprowadzana w odpowiednich warunkach, przez wykwalifikowany personel medyczny i pacjent jest odpowiednio monitorowany. Dzięki temu możliwa jest natychmiastowa reakcja w przypadku jakichkolwiek nieprawidłowości.
Jednak jak w przypadku każdego rodzaju interwencji medycznej, istnieją pewne ryzyka. Najczęstsze, ale rzadko występujące, powikłania analgosedacji to:
Osoby, które cierpią na przewlekłe choroby, takie jak choroby serca czy układu oddechowego, powinny poinformować lekarza o swoim stanie zdrowia przed zabiegiem. W niektórych przypadkach konieczne może być dodatkowe monitorowanie pacjenta w trakcie i po zabiegu.
Mimo że analgosedacja jest bezpieczna dla większości pacjentów, istnieją pewne grupy osób, dla których ta metoda może być nieodpowiednia. Wśród chorób i stanów będących przeciwwskazaniem do stosowania analgosedacji wymienić należy:
Wśród względnych przeciwwskazań do analgosedacji w trakcie badań endoskopowych wymienić można otyłość olbrzymią (BMI > 40 kg/m²) czy zaawansowaną niewydolność wątroby lub nerek (ryzyko zaburzeń metabolizmu leków).
Zanim zostanie podjęta decyzja o zastosowaniu analgosedacji, lekarz dokładnie ocenia stan zdrowia pacjenta i przeprowadza wywiad medyczny.
Przygotowanie do kolonoskopii, czyli stosowanie diety i przyjmowanie preparatu przeczyszczającego odbywa się w ten sam sposób niezależnie od stosowanego rodzaju znieczulenia. W trakcie znieczulenia ogólnego do badania pacjenta znieczula anestezjolog. Aby móc zastosować znieczulenie ogólne wskazane jest przedstawienie aktualnych wyników badań, zazwyczaj wykonanych do 7 dni przed badaniem (czas ten może się różnić w zależności od placówki, w której pacjent zdecydował się wykonać kolonoskopię). Wśród badań niezbędnych dla anestezjologa wymienić należy:
Analgosedacja to metoda łącząca analgezję (działanie przeciwbólowe) i sedację (uspokojenie, relaks), co sprawia, że pacjent jest przytomny lub częściowo przytomny, ale nie odczuwa bólu ani lęku. Badania endoskopowe najczęściej wykonuje się w analgosedacji płytkiej lub umiarkowanej. Midazolam jest najbardziej rozpowszechnionym lekiem stosowanym w trakcie badań endoskopowych bez asysty anestezjologa. Wśród leków stosowanych w analgosedacji (od płytkiej do głębokiej) w trakcie badań endoskopowych wymienić można:
Analgosedacja to skuteczna i bezpieczna metoda znieczulenia do badań endoskopowych, zapewniająca komfort pacjenta i minimalizująca stres związany z badaniem.
W Centrum Medycznym Endo-Med oferujemy możliwość wykonania badań endoskopowych z zastosowaniem różnych stopni analgosedacji – od płytkiej po głęboką. Nad bezpieczeństwem i komfortem pacjentów czuwa wysoce wykwalifikowany personel medyczny.
W Centrum Medycznym Endo-Med można wykonać kolonoskopię komercyjnie w głębokiej sedacji, przy użyciu propofolu, co sprawia, że pacjent nie odczuwa żadnego dyskomfortu i znajduje się pod opieką doświadczonego anestezjologa i pielęgniarki anestezjologicznej. Po zakończeniu badania pacjent pozostaje pod opieką profesjonalnego personelu medycznego w komfortowej sali wybudzeniowej, gdzie zapewniony jest nadzór nad jego samopoczuciem i bezpieczeństwem.
