Gastroskopia (inaczej nazywana też endoskopią górnego odcinka przewodu pokarmowego panendoskopią, ezofagogastroduodenoskopią) jest badaniem, które umożliwia ocenę górnego odcinka przewodu pokarmowego od wnętrza. Badanie wykonuje się za pomocą gastroskopu, czyli giętkiego, cienkiego przyrządu medycznego, który wyposażony jest w źródło światła i kamerę, która przesyła obraz na monitor, co pozwala lekarzowi dokładnie ocenić stan błony śluzowej. W kanale roboczym urządzenia można umieścić drobne narzędzia, np. do pobrania wycinków (biopsji), usuwania polipów lub tamowania krwawienia.
W trakcie badania lekarz endoskopista może dokładnie obejrzeć błonę śluzową przełyku, żołądka i części dwunastnicy. Najczęściej wykrywane zmiany to zapalenie przełyku lub błony śluzowej żołądka, nadżerki, wrzody oraz polipy. Podczas gastroskopii możliwe jest również pobranie próbek do oceny pod kątem obecności bakterii Helicobacter pylori lub wykonanie biopsji, czyli pobrania drobnych wycinków do badania histopatologicznego, ocenianego pod mikroskopem przez lekarza patomorfologa. Dzięki temu gastroskopia pozwala wcześnie rozpoznać wiele chorób i wdrożyć leczenie, zanim pojawią się poważne objawy
Gastroskopia jest badaniem inwazyjnym, dlatego ostateczną decyzję o jej wykonaniu powinien podjąć lekarz. W Centrum Medycznym ENDO-MED pacjenci mogą skorzystać z pomocy doświadczonych gastroenterologów, którzy dobiorą odpowiedni zakres diagnostyki – w tym badania endoskopowe, takie jak gastroskopia.
Badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego, czyli gastroskopia, wykonywane jest u pacjentów z dolegliwościami bólowymi jamy brzusznej lub objawami choroby refluksowej przełyku. Natomiast warto pamiętać, że gastroskopia nie jest konieczna u wszystkich pacjentów z objawami choroby refluksowej przełyku. W wielu przypadkach, przy typowych dolegliwościach i braku objawów alarmowych, lekarz może rozpocząć leczenie zachowawcze bez konieczności wykonywania badania endoskopowego. Gastroskopia często stanowi element diagnostyki u pacjentów z niedokrwistością o niejasnej etiologii, z bólami w klatce piersiowej po wykluczeniu przyczyn kardiologicznych oraz u osób z nawracającymi wymiotami o nieustalonym podłożu.
Szczególnie zalecane jest wykonanie gastroskopii u osób z tzw. objawami alarmowymi, takimi jak: ból lub trudności w połykaniu pokarmów, niezamierzona utrata masy ciała mogąca mieć związek z chorobami przewodu pokarmowego czy silny ból w nadbrzuszu budzący w nocy.
U części pacjentów istnieją wskazania do wykonania kontrolnej gastroskopii, na przykład w przypadku nasilonych zmian zapalnych przełyku (refluksowe zapalenie przełyku stopnia C lub D według klasyfikacji Los Angeles). Niektórzy pacjenci wymagają okresowego powtarzania badania z powodu zwiększonego ryzyka rozwoju nowotworów przewodu pokarmowego.
Gastroskopia może mieć również charakter terapeutyczny – jej celem jest leczenie wykrytych zmian, a nie tylko ich rozpoznanie. Podczas takiego badania lekarz wykonuje zabiegi lecznicze przy użyciu specjalnych narzędzi wprowadzanych przez kanał roboczy endoskopu. Najczęściej obejmują one tamowanie krwawień z wrzodów, nadżerek lub żylaków przełyku oraz zakładanie opasek na żylaki przełyku.
Odpowiednie przygotowanie do gastroskopii jest bardzo ważne, aby badanie przebiegło sprawnie i dostarczyło wiarygodnych wyników. Podstawowym postępowaniem przed badaniem jest pozostawanie na czczo. Oznacza to, że przez co najmniej 6 godzin przed gastroskopią nie wolno jeść, a przez około 3-4 godziny nie należy pić (nawet wody). Spożycie pokarmów lub płynów może utrudnić ocenę błony śluzowej żołądka i zwiększa ryzyko zachłyśnięcia podczas badania. W dniu badania nie powinno się palić papierosów ani żuć gumy, ponieważ może to zwiększyć ilość wydzieliny w żołądku i utrudnić wykonanie gastroskopii. Należy pamiętać aby w dniu badania rano przyjąć leki przewlekle stosowane, w szczególności stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Leki powinno się popić minimalną ilością wody, najlepiej wcześniej niż 2 godziny przed planowaną gastroskopią, chyba że lekarz zaleci inaczej. W przypadku leków przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych (np. aspiryna, acenokumarol, NOAC, DOAC) lub insuliny – stosowanie leków należy wcześniej skonsultować się z lekarzem prowadzącym lub kierującym na badanie.
Jeżeli badanie będzie przeprowadzane w analgosedacji z asystą anestezjologa konieczne będzie wcześniejsze wykonanie dodatkowych badań laboratoryjnych zgodnie z zaleceniami danej placówki. Badanie ta mają umożliwć anestezjologowi bezpieczne przeprowadzenie znieczulenia. Należy pamiętać, że na badanie w analgosedacji pacjent powinien zgłosić się z osobą towarzyszącą, ponieważ po badaniu nie można samodzielnie prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn przez co najmniej kilka godzin.
Po wejściu do gabinetu endoskopowego pacjent proszony jest o położenie się na leżance w pozycji na lewym boku. Jeśli ma ruchome protezy zębowe, należy je wyjąć przed rozpoczęciem badania. Następnie zakładany jest specjalny ustnik – plastikowy ochraniacz, który zabezpiecza endoskop przed uszkodzeniem, na przykład mimowolnym ugryzieniem.
Lekarz endoskopista wprowadza następnie gastroskop przez usta, jamę ustną i gardło, a następnie delikatnie kieruje go do przełyku, żołądka i dwunastnicy, cały czas obserwując obraz na monitorze. W trakcie badania do światła przewodu pokarmowego wdmuchiwany jest gaz. Najczęściej jest to dwutlenek węgla, który szybciej się wchłania i zmniejsza uczucie wzdęcia po badaniu, rzadziej powietrze. Dzięki temu możliwe jest dokładne obejrzenie błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego. Wdmuchiwanie gazu nie jest bolesne, choć może powodować uczucie rozpierania lub pełności w nadbrzuszu, które ustępuje po zakończeniu badania.
Czas trwania gastroskopii może się różnić w zależności od kilku czynników, takich jak warunki anatomiczne pacjenta, jego współpraca podczas badania czy liczba pobieranych wycinków do badania histopatologicznego. Gastroskopie terapeutyczne zwykle trwają dłużej niż badania diagnostyczne, które koncentrują się głównie na ocenie wzrokowej górnego odcinka przewodu pokarmowego i pobraniu niezbędnych biopsji. Standardowa gastroskopia diagnostyczna trwa przeciętnie od 7 do 20 minut.
Po zakończeniu badania gastroskop jest ostrożnie usuwany, a pacjent pozostaje pod obserwacją przez kilka minut. W przypadku znieczulenia miejscowego może wrócić do codziennych zajęć niemal od razu, natomiast po sedacji wymagana jest krótka obserwacja w placówce i unikanie prowadzenia pojazdów przez resztę dnia.
Gastroskopia sama w sobie nie jest badaniem bolesnym, choć może być nieprzyjemna ze względu na odruch wymiotny i uczucie dyskomfortu w gardle. Gastroskopia to badanie wykonywane najczęściej w znieczuleniu miejscowym, polegającym na podaniu lidokainy w formie sprayu lub żelu na tylną ścianę gardła. Takie znieczulenie ogranicza odruch wymiotny i sprawia, że pacjent lepiej toleruje przebieg badania.
U pacjentów z odpowiednimi wskazaniami medycznymi, ocenianymi przez lekarza, lub u osób odczuwających silny lęk przed badaniem, gastroskopię można przeprowadzić w sedacji – po podaniu leków uspokajających lub w krótkotrwałym znieczuleniu dożylnym. Dzięki temu badanie jest komfortowe, a pacjent praktycznie nie odczuwa jego przebiegu.
Chcesz wiedzieć więcej na temat znieczulenia do badań endoskopowych? Przeczytaj artykuł “czy analgosedacja jest bezpieczna?”
Po gastroskopii może wystąpić lekkie podrażnienie gardła lub uczucie „drapania”, które zwykle ustępuje po kilku godzinach. Jeśli po badaniu wystąpi silny ból brzucha, krwawienie lub trudności w przełykaniu, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.
W Centrum Medycznym Endo-Med oferujemy gastroskopię na najwyższym poziomie, wykonywaną przez doświadczony i wykwalifikowany zespół specjalistów. Dla maksymalnego komfortu pacjentów istnieje możliwość przeprowadzenia badania w sedacji głębokiej pod opieką anestezjologa, co zapewnia bezstresowy i całkowicie bezbolesny przebieg procedury. Zapewniamy profesjonalną opiekę oraz nowoczesny sprzęt, dzięki czemu badanie jest szybkie, precyzyjne i bezpieczne.
Gastroskopia to badanie, które pozwala szybko i dokładnie sprawdzić, co dzieje się w przełyku, żołądku i dwunastnicy. Choć może budzić obawy, w rzeczywistości jest to badanie krótkie i bardzo pomocne w rozpoznawaniu wielu chorób. Wczesne wykonanie gastroskopii często pozwala uniknąć poważnych powikłań i rozpocząć leczenie na czas.
W Centrum Medycznym ENDO-MED gastroskopia wykonywana jest przez doświadczonych specjalistów i w komfortowych warunkach.
Autor: dr n. med. Dominika Ślósarz
